Kendine Bigâne Olmak: Güç, İktidar ve Toplumsal Düzenin Kesişim Noktasında Bir Sorun
Toplumsal düzen, tıpkı bir yapboz gibi, birbirine bağlı pek çok parça ve ilişkiyi barındırır. Bu ilişkilerin merkezinde ise güç yer alır. Gücün nasıl yapılandığı, kimin elinde toplandığı ve kimin bu güçten dışlandığı, bir toplumun nasıl işlediğini ve hangi değerlerle hareket ettiğini belirler. “Kendine bigâne olmak” ifadesi, bu bağlamda son derece anlamlı bir yansıma sunar. Toplumsal hayata dahil olmak, katılım göstermek ya da tam tersine, her şeyden uzak durmak, toplumla ve ona yön veren güçlerle olan ilişkinin bir göstergesidir. Peki, kendine bigâne olmak, sadece bireysel bir tercih midir, yoksa iktidar ve toplumun dayattığı bir durum mudur?
Bu yazı, güç ilişkileri, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi kavramları üzerinden kendine bigâne olmanın anlamını, modern siyaset biliminin ışığında derinlemesine inceleyecek. Ayrıca, güncel siyasal olaylardan ve teorilerden de örnekler sunarak, bu kavramların toplum üzerindeki etkilerini tartışmaya açacaktır.
İktidar, Meşruiyet ve Kendine Bigâne Olma
Bir toplumun işleyişini, güç ilişkileri ve iktidar yapıları belirler. İktidar, yalnızca fiziksel bir güçten ibaret değildir; aynı zamanda toplumsal meşruiyet ve kabul üzerine de kuruludur. Meşruiyet, bir yönetimin ya da bir kurumun halkın gözündeki doğruluğunun ve kabulünün ölçüsüdür. İktidar sahiplerinin, sadece yasalarla değil, halkın gönlünde de meşru olmaları gerekir. Bu bağlamda, kendine bigâne olmak, bu meşruiyetin sorgulanmasıyla ilişkilidir.
Birey, kendine bigâne olduğu zaman, ya da toplumdan dışlandığında, aslında mevcut güç yapılarının meşruiyetine karşı bir duruş sergileyebilir. Ancak bu, her zaman bilinçli bir tercih olmayabilir. Zira, güç ilişkilerinin dayattığı sessiz çoğunluk, bireyin kendini dışlanmış ya da umursanmamış hissetmesine neden olabilir. Katılım ve yurttaşlık arasındaki ilişki de burada devreye girer. Bir birey, toplumsal ve siyasal hayata katılmadığında, iktidarın ondan aldığı gücü kabul etmiş olur. Toplumdan kopmak, bir anlamda toplumsal düzenin “işleyişine” de katkı sağlamamaktır.
Tarihteki birçok devrimci hareket, tam da bu noktada başlamıştır. Otoriter rejimler, halkın çoğunluğunun kendine bigâne olmasına neden olduğunda, bu sessizlik bozulur ve toplumsal patlamalar yaşanır. Bugün bu durumu, pek çok otoriter rejim altındaki halklarda gözlemleyebiliriz. Ülkeler, demokrasinin zayıfladığı, özgürlüklerin kısıtlandığı ve yurttaşların kendilerini dışlanmış hissettikleri yerler, zamanla büyüyen toplumsal huzursuzlukların barındığı alanlara dönüşür.
Kurumsal Yapılar ve Kendine Bigâne Olma Durumu
İktidar, sadece bireylerin değil, aynı zamanda kurumsal yapıları da içerir. Eğitim, hukuk, sağlık, medya gibi kurumlar, toplumda iktidarın işlerliğini sağlayan araçlardır. Bu kurumsal yapılar, bireylerin toplumsal hayata nasıl dahil olacaklarını belirler. Eğer bir kurum, bireyi dışlar ya da ona yalnızca belirli bir rol verir, o zaman birey de toplumsal hayattan kendini dışlanmış hissedebilir.
Örneğin, eğitim kurumları, bireylerin yurttaşlık bilincini oluşturduğu, toplumsal değerlerle tanıştığı ilk yerlerden biridir. Ancak eğitimdeki eşitsizlikler, bireylerin bu kurumsal yapıya erişimini engeller ve onları toplumsal yapıdan dışlayabilir. Eğitimdeki fırsat eşitsizliği, yurttaşlık bilincini zayıflatır ve bireyleri “kendine bigâne” kılar. Bu, yalnızca bireysel bir tercih değil, toplumun kurumsal yapılarına dair derin bir sorundur.
Medya da bu bağlamda önemli bir rol oynar. Medya, iktidarın sesini duyuran, ancak aynı zamanda toplumsal çoğunluğun sesini duyurmasını sağlayan bir araçtır. Bir toplumda medya özgürlüğü sınırlıysa, bireyler kendilerini ifade etme hakkından mahrum bırakılır ve kendilerini “bigâne” hissederler. Medyanın manipüle edilmesi ve bilgilerin seçici bir şekilde sunulması, halkın demokratik katılımını sınırlayan bir faktördür.
Demokrasi ve Yurttaşlık: Katılımın Anlamı
Demokrasi, halkın iradesinin egemen olduğu bir yönetim biçimi olarak tanımlanır. Ancak, bu tanım pratikte her zaman bu şekilde işlemez. Gerçek bir demokrasi, yalnızca seçimlerin yapılmasıyla sınırlı değildir. Demokrasi, yurttaşların politik süreçlere aktif katılımını gerektirir. Yurttaşlık ise, sadece bir kimlik değil, aynı zamanda bir sorumluluktur. Demokrasinin sağlıklı işleyebilmesi için, her yurttaşın kendine bigâne kalmaması, toplumun her düzeyine katılım sağlaması gerekir.
Ancak günümüzde pek çok toplumda, bireyler siyasal süreçlerden uzak duruyor. Bu, iktidarın ve kurumların büyük bir kısmının toplumu dışlamasının bir sonucudur. İnsanlar kendilerini siyasi kararlardan, hatta toplumsal değişimden bile dışlanmış hissediyorlar. Kendine bigâne olmak, genellikle yalnızca bireysel bir tercih gibi görülse de, bu durumun arkasında çok daha büyük yapısal sorunlar yatar. Siyasal apati, toplumda ortak bir değer ve anlam birliğinin eksikliğinden kaynaklanır.
Eğer bireyler, toplumsal olaylara karşı kayıtsız kalıyorsa, bu, demokratik süreçlerin zayıfladığı, katılımın sınırlı olduğu anlamına gelir. Eleştirel düşünme, bu noktada devreye girer. Bir toplumun üyeleri, yalnızca olayları izleyerek değil, aynı zamanda bu olaylara aktif olarak katılarak, kendi haklarını savunarak ve toplumsal değişimi hedefleyerek toplumsal yapıyı dönüştürebilirler. Katılım, sadece bireysel bir hak değil, aynı zamanda kolektif bir sorumluluktur.
Global Perspektifte Kendine Bigâne Olmak
Bugünün küreselleşen dünyasında, kendine bigâne olmak yalnızca yerel değil, global bir mesele haline gelmiştir. Dünya genelinde pek çok otoriter rejim, bireyleri siyasi süreçlerden dışlamakta, medya özgürlüğünü kısıtlamakta ve toplumsal katılımı engellemektedir. Ancak aynı zamanda, bu süreçlere karşı direnç gösteren ve toplumsal değişimi hedefleyen birçok örnek de mevcuttur.
Mısır’daki Tahrir Meydanı protestoları, Arap Baharı gibi hareketler, halkın kendine bigâne kalmadığını, aksine iktidara karşı sesini yükselttiğini gösteren örneklerden sadece birkaçıdır. Bu tür hareketler, toplumların nasıl dönüştüğünü ve halkın güç ilişkilerini nasıl sorguladığını gözler önüne serer.
Sonuç: Kendine Bigâne Olmak ya da Katılım? Ne Seçiyorsunuz?
Kendine bigâne olmak, bir bireyin yalnızca toplumsal düzenle olan ilişkisinin değil, aynı zamanda toplumun güç yapılarıyla olan bağının bir yansımasıdır. Bu, yalnızca bir bireysel tercih değil, toplumsal yapılar tarafından dayatılan bir durumu da ifade edebilir. Peki, toplumdan uzaklaşmak, kendine bigâne olmak gerçekten bir çözüm mü? Ya da bu, mevcut güç ilişkilerinin, toplumsal kurumların ve ideolojilerin bir yansıması olarak mı şekilleniyor?
Eğer toplumdan dışlanan, sesini duyuramayan biriyseniz, katılımın bir araç olabileceğini düşünüyor musunuz? Bugün, küresel ölçekteki siyasi hareketler, halkın iktidara karşı verdiği mücadeleler ve toplumsal değişim talepleri, her bireyin kendine bigâne kalmaması gerektiğini gösteriyor. Katılım, sadece bireysel bir hak değil, toplumsal bir sorumluluktur. Katılıp katılmamak, toplumsal düzenin geleceğini şekillendirecek bir tercihtir.